{"id":74496,"date":"2026-02-17T13:10:00","date_gmt":"2026-02-17T10:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/beyisa.com\/?p=74496"},"modified":"2026-02-13T07:39:43","modified_gmt":"2026-02-13T04:39:43","slug":"noroloji-29","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beyisa.com\/en\/blog\/noroloji-29\/","title":{"rendered":"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale"},"content":{"rendered":"<ul class=\"aipkit-toc-list\">\n<li class=\"aipkit-toc-item aipkit-toc-level-2\"><a href=\"#1-soru\">1. Soru<\/a><\/li>\n<li class=\"aipkit-toc-item aipkit-toc-level-2\"><a href=\"#2-kisa-ve-net-cevap\">2. K\u0131sa ve Net Cevap<\/a><\/li>\n<li class=\"aipkit-toc-item aipkit-toc-level-2\"><a href=\"#3-belirtiler-ve-olasi-nedenler\">3. Belirtiler ve Olas\u0131 Nedenler<\/a><\/li>\n<li class=\"aipkit-toc-item aipkit-toc-level-2\"><a href=\"#4-evde-ilk-mudahale\">4. Evde \u0130lk M\u00fcdahale<\/a><\/li>\n<li class=\"aipkit-toc-item aipkit-toc-level-2\"><a href=\"#5-acil-durumlar\">5. Acil Durumlar<\/a><\/li>\n<li class=\"aipkit-toc-item aipkit-toc-level-2\"><a href=\"#6-teshis-ve-tedavi\">6. Te\u015fhis ve Tedavi<\/a><\/li>\n<li class=\"aipkit-toc-item aipkit-toc-level-2\"><a href=\"#7-onleme-ve-bakim-onerileri\">7. \u00d6nleme ve Bak\u0131m \u00d6nerileri<\/a><\/li>\n<li class=\"aipkit-toc-item aipkit-toc-level-2\"><a href=\"#8-sik-sorulan-sorular\">8. S\u0131k Sorulan Sorular<\/a><\/li>\n<li class=\"aipkit-toc-item aipkit-toc-level-2\"><a href=\"#9-son-not\">9. Son Not<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"1-soru\">1. Soru<\/h2>\n<p>Bizim can&#305;m&#305;zda b&ouml;lgesel t&uuml;y d&ouml;k&uuml;lmeleri var, mantar m&#305;? &ndash; Nedenleri, Belirtileri ve Evde &#304;lk M&uuml;dahale<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<h2 id=\"2-kisa-ve-net-cevap\">2. K&#305;sa ve Net Cevap<\/h2>\n<p>K&#305;sa cevap: B&ouml;lgesel t&uuml;y d&ouml;k&uuml;lmesi mutlaka mantar (dermatofitoz) anlam&#305;na gelmez; parazitler, alerji, stres veya lokal enfeksiyonlar da s&#305;k nedenlerdir. E&#287;er d&ouml;k&uuml;lme ka&#351;&#305;nt&#305;, k&#305;zar&#305;kl&#305;k, kabuklanma veya yara ile birlikteyse ve 24&ndash;48 saatte k&ouml;t&uuml;le&#351;iyorsa veteriner gerekir. &#304;lk ad&#305;m: b&ouml;lgeyi nazik&ccedil;e inceleyip foto&#287;raf &ccedil;ekin, evde topikal temizleyici veya ila&ccedil; uygulamay&#305;n; temiz, sakin bir ortam ve bol su sa&#287;lay&#305;n.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<h2 id=\"3-belirtiler-ve-olasi-nedenler\">3. Belirtiler ve Olas&#305; Nedenler<\/h2>\n<p>A&#351;a&#287;&#305;daki nedenler b&ouml;lgesel t&uuml;y d&ouml;k&uuml;lmesinin en s&#305;k kaynaklar&#305;d&#305;r. Her ba&#351;l&#305;k alt&#305;nda k&#305;sa a&ccedil;&#305;klama ve hangi ek belirtiyle ili&#351;kilendirilebilece&#287;i yaz&#305;lm&#305;&#351;t&#305;r.<\/p>\n<p>&#8211; Dermatofitoz (mantar enfeksiyonu)<br \/>\n  &#8211; Genellikle yuvarlak, s&#305;n&#305;rlar&#305; belirgin t&uuml;y d&ouml;k&uuml;lmesi, kepekli y&uuml;zey, k&#305;rm&#305;z&#305;la&#351;ma ve bazen kabuklanma ile seyreder. Kedi ve k&ouml;pekten insana bula&#351;ma riski bulundu&#287;undan dikkat gerektirir.<\/p>\n<p>&#8211; Parazitler (k&#305;l biti, keneler, akarlar &#8211; &ouml;r. sarcoptes, demodex)<br \/>\n  &#8211; Yo&#287;un ka&#351;&#305;nt&#305;, k&#305;zar&#305;kl&#305;k, esmer kabuklanma veya kesik gibi alanlar g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. Parazitlere ba&#287;l&#305; d&ouml;k&uuml;lme genelde b&ouml;lgeseldir ancak yay&#305;labilir.<\/p>\n<p>&#8211; Alerjik reaksiyonlar (g&#305;da, &ccedil;evresel alerjenler, pire alerjisi)<br \/>\n  &#8211; S&uuml;rekli ka&#351;&#305;ma, &#305;s&#305;rma ve belli b&ouml;lgelerde (boyun, kar&#305;n, kuyruk i&ccedil; k&#305;sm&#305;) tekrarlayan d&ouml;k&uuml;lme. Alerji genelde mevsimsel ya da mama de&#287;i&#351;imine ba&#287;l&#305; olabilir.<\/p>\n<p>&#8211; Bakteriyel veya fungal ikincil enfeksiyonlar<br \/>\n  &#8211; Deride k&ouml;t&uuml; koku, sar&#305;-ye&#351;il ak&#305;nt&#305; veya kabuklanma varsa ikincil enfeksiyon s&ouml;z konusudur. Genelde &ouml;nceden var olan ka&#351;&#305;nt&#305; veya yaralanma &uuml;zerine geli&#351;ir.<\/p>\n<p>&#8211; Hormonel\/dokularla ilgili sorunlar (hipotiroidi, hormonal dengesizlikler)<br \/>\n  &#8211; Simetrik t&uuml;y d&ouml;k&uuml;lmesi, t&uuml;ylerin incelmesi, kilo de&#287;i&#351;imi veya enerji d&uuml;&#351;&uuml;&#351;&uuml; ile birlikte olabilir; ya&#351;l&#305; hayvanlarda d&uuml;&#351;&uuml;n&uuml;l&uuml;r.<\/p>\n<p>&#8211; Beslenme ve vitamin\/mineral eksiklikleri (&ouml;r. kalsiyum, esansiyel ya&#287; asitleri eksikli&#287;i)<br \/>\n  &#8211; T&uuml;y matl&#305;&#287;&#305;, zay&#305;f t&uuml;y kalitesi, par&ccedil;al&#305; d&ouml;k&uuml;lme. Kalsiyum dengesizli&#287;i nadiren direkt d&ouml;k&uuml;lme yapar ama genel deri-t&uuml;y sa&#287;l&#305;&#287;&#305;n&#305; etkiler.<\/p>\n<p>&#8211; Stres, &ccedil;evresel de&#287;i&#351;iklikler ve davran&#305;&#351;sal nedenler<br \/>\n  &#8211; Ta&#351;&#305;nma, ailede de&#287;i&#351;iklik, yeni hayvan, uzun s&uuml;re yaln&#305;z kalma gibi stresler; hayvan&#305;n kendini a&#351;&#305;r&#305; t&#305;ra&#351; etmesi veya b&ouml;lgesel t&uuml;y yolmas&#305; (overgrooming) ile sonu&ccedil;lanabilir.<\/p>\n<p>&#8211; Ya&#351;a ba&#287;l&#305; farkl&#305;l&#305;klar<br \/>\n  &#8211; Yavrularda imm&uuml;n sistem tam geli&#351;medi&#287;inden parazit ve mantar daha s&#305;k g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. Ya&#351;l&#305;larda hormonal hastal&#305;klar ve kronik sorunlar daha yayg&#305;nd&#305;r.<\/p>\n<p>&#8211; A&#287;&#305;z ve di&#351; sorunlar&#305;<br \/>\n  &#8211; &Ouml;zellikle ba&#351;\/&ccedil;ene b&ouml;lgesinde d&ouml;k&uuml;lme varsa a&#287;r&#305; veya yutma g&uuml;&ccedil;l&uuml;&#287;&uuml; olabilir; a&#287;&#305;z kaynakl&#305; a&#287;r&#305; davran&#305;&#351; de&#287;i&#351;ikli&#287;ine ve yap&#305;sal sorunlara yol a&ccedil;ar.<\/p>\n<p>&#8211; N&ouml;rolojik ve a&#287;r&#305; kaynakl&#305; nedenler<br \/>\n  &#8211; Lokal a&#287;r&#305; (&ouml;r. travma, sinir hasar&#305;) veya n&ouml;rolojik sorunlar b&ouml;lgesel t&uuml;y d&ouml;k&uuml;lmesine neden olabilir. Epilepsi gibi n&ouml;rolojik hastal&#305;klarda direk d&ouml;k&uuml;lme nadir olsa da n&ouml;bet sonras&#305; travmatik yaralar g&ouml;r&uuml;lebilir.<\/p>\n<p>&#8211; Kronik hastal&#305;k &#351;&uuml;phesi<br \/>\n  &#8211; Tekrarlayan, geni&#351;leyen veya iyile&#351;meyen d&ouml;k&uuml;lmeler kronik altta yatan hastal&#305;&#287;&#305;n i&#351;areti olabilir; d&uuml;zenli muayene gerektirir.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<h2 id=\"4-evde-ilk-mudahale\">4. Evde &#304;lk M&uuml;dahale<\/h2>\n<p>A&#351;a&#287;&#305;daki ad&#305;mlar g&uuml;venli, uygulanabilir ve veteriner randevusuna kadar rahatlat&#305;c&#305; &ouml;nlemlerdir. &#304;la&ccedil;, marka veya doz belirtmeyin; veterinerin y&ouml;nlendirmesini bekleyin.<\/p>\n<p>&#8211; G&ouml;zlem ve belgeleyin<br \/>\n  &#8211; Etkilenen b&ouml;lgenin net foto&#287;raflar&#305;n&#305; farkl&#305; a&ccedil;&#305;lardan &ccedil;ekin. De&#287;i&#351;imi takip etmek i&ccedil;in her g&uuml;n ayn&#305; saatte foto&#287;raf &ccedil;ekin.<\/p>\n<p>&#8211; Temizlik ve bak&#305;m<br \/>\n  &#8211; B&ouml;lgeyi &#305;l&#305;k suyla nazik&ccedil;e temizleyin, sert ovma yapmay&#305;n. Yumu&#351;ak bir bezle kurutun. Antiseptik veya insanlara ait &uuml;r&uuml;n kullanmay&#305;n; veteriner &ouml;nermedik&ccedil;e topikal ila&ccedil; uygulamay&#305;n.<\/p>\n<p>&#8211; Stresi azaltma<br \/>\n  &#8211; Hayvan&#305; sakin bir odaya al&#305;n, g&uuml;r&uuml;lt&uuml;y&uuml; azalt&#305;n, favori battaniye veya oyuncaklar&#305;n&#305; yak&#305;n&#305;nda tutun. Stres azalt&#305;c&#305; rutini s&uuml;rd&uuml;r&uuml;n (k&#305;sa y&uuml;r&uuml;y&uuml;&#351;ler, sessiz oyunlar).<\/p>\n<p>&#8211; Beslenme ve su t&uuml;ketimi<br \/>\n  &#8211; Mamay&#305; s&#305;cakl&#305;k\/hafif nemle daha cazip hale getirmek (biraz &#305;s&#305;tmak, su veya d&uuml;&#351;&uuml;k sodyum et suyu eklemek) i&#351;tah&#305; art&#305;rabilir. Su kab&#305;n&#305; temiz ve eri&#351;ilebilir tutun; su t&uuml;ketimini i&#351;tahla birlikte takip edin.<\/p>\n<p>&#8211; Mama\/kap de&#287;i&#351;ikli&#287;i<br \/>\n  &#8211; E&#287;er mama kayna&#287;&#305; veya yeni bir mama ba&#351;lad&#305;ysa, ge&ccedil;ici olarak &ouml;nceki bilinen iyi tolere edilen mamaya geri d&ouml;n&uuml;n ve yava&#351; ge&ccedil;i&#351; yap&#305;n. Metal veya porselen kap kullan&#305;m&#305; hijyen a&ccedil;&#305;s&#305;ndan avantajl&#305;d&#305;r.<\/p>\n<p>&#8211; &#304;zole etme gerekirse<br \/>\n  &#8211; Di&#287;er hayvanlar varsa bula&#351;&#305;c&#305; &#351;&uuml;phelerinde ayr&#305; tutun; mantar ve baz&#305; parazitler bula&#351;&#305;c&#305; olabilir.<\/p>\n<p>&#8211; Ka&#351;&#305;ma\/yalama kontrol&uuml;<br \/>\n  &#8211; Hayvan&#305;n b&ouml;lgeyi a&#351;&#305;r&#305; yalay&#305;p tahri&#351; etmesini engellemek i&ccedil;in veteriner &ouml;nerisiyle elbise veya &ouml;zel tasma kullan&#305;labilir, ancak uzun s&uuml;reli k&#305;s&#305;tlama stresi art&#305;rabilir.<\/p>\n<p>&#8211; Ne yapmay&#305;n<br \/>\n  &#8211; Eczaneden rastgele antiparaziter, steroid veya insan &uuml;r&uuml;nleri kullanmay&#305;n. &#304;la&ccedil; ve doz veteriner taraf&#305;ndan belirlenmelidir.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<h2 id=\"5-acil-durumlar\">5. Acil Durumlar<\/h2>\n<p>A&#351;a&#287;&#305;daki durumlar sert &#351;ekilde acil uyar&#305;s&#305;d&#305;r. Bu belirtilerden herhangi biri varsa gecikmeden veteriner klini&#287;ine gidin veya acil veteriner ile ileti&#351;ime ge&ccedil;in.<\/p>\n<p>&#8211; Belirti X 24 saati ge&ccedil;tiyse ve h&#305;zla k&ouml;t&uuml;le&#351;iyorsa<br \/>\n  &#8211; B&ouml;lgesel d&ouml;k&uuml;lme, k&#305;zar&#305;kl&#305;k veya yara 24 saat i&ccedil;inde belirgin &#351;ekilde k&ouml;t&uuml;le&#351;iyorsa acildir.<\/p>\n<p>&#8211; Kusma, ishal, n&ouml;bet (epilepsi benzeri belirtiler), solunum problemi varsa<br \/>\n  &#8211; Bu belirtiler sistemik durum veya a&#287;&#305;r reaksiyon i&#351;aretidir; hemen m&uuml;dahale gerekir.<\/p>\n<p>&#8211; H&#305;zl&#305; k&ouml;t&uuml;le&#351;me veya a&#351;&#305;r&#305; halsizlik oluyorsa<br \/>\n  &#8211; Enerji d&uuml;&#351;&uuml;&#351;&uuml;, y&uuml;r&uuml;yememe veya anormal uyu&#351;ukluk acildir.<\/p>\n<p>&#8211; 24&ndash;48 saat i&#351;tahs&#305;zl&#305;k &rarr; kedilerde karaci&#287;er ya&#287;lanmas&#305; riski<br \/>\n  &#8211; Kedilerde iki g&uuml;nden fazla i&#351;tahs&#305;zl&#305;k ciddi metabolik riske yol a&ccedil;ar; hemen veterinere ba&#351;vurun.<\/p>\n<p>&#8211; Kanama, b&uuml;y&uuml;k yaralar veya &#351;iddetli a&#287;r&#305; belirtileri g&ouml;r&uuml;l&uuml;yorsa<br \/>\n  &#8211; Hareket etmeyi reddetme, inleme, korunma davran&#305;&#351;&#305; acildir.<\/p>\n<p>C&uuml;mle net: Bu belirtilerden herhangi biri varsa gecikmeden veteriner klini&#287;ine ba&#351;vurun.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<h2 id=\"6-teshis-ve-tedavi\">6. Te&#351;his ve Tedavi<\/h2>\n<p>Veteriner muayenesinde izlenecek temel ad&#305;mlar ve olas&#305; testler:<\/p>\n<p>&#8211; Fizik muayene bulgular&#305;<br \/>\n  &#8211; Deri lezyonlar&#305;n&#305;n lokalizasyonu, &#351;ekli, s&#305;cakl&#305;&#287;&#305;, ak&#305;nt&#305;, kistler, lenf bezlerinin &#351;i&#351;li&#287;i, a&#287;&#305;z-di&#351; muayenesi ve genel klinik durum de&#287;erlendirilir.<\/p>\n<p>&#8211; Deri kaz&#305;nt&#305;s&#305; ve mikroskopi<br \/>\n  &#8211; Parazit (akar&#305;) ve mantar a&ccedil;&#305;s&#305;ndan h&#305;zl&#305; de&#287;erlendirme i&ccedil;in kaz&#305;nt&#305; ve mikroskobik inceleme yap&#305;l&#305;r.<\/p>\n<p>&#8211; K&uuml;lt&uuml;r\/biopsi<br \/>\n  &#8211; Mantar veya bakteriyel etkenin kesin tan&#305;s&#305; i&ccedil;in k&uuml;lt&uuml;r al&#305;nabilir; &#351;&uuml;pheli kronik lezyonlarda deri biyopsisi d&uuml;&#351;&uuml;n&uuml;lebilir.<\/p>\n<p>&#8211; Kan tahlilleri<br \/>\n  &#8211; Tam kan say&#305;m&#305;, biyokimya paneli, hormon testleri (tiroid vb.) kronik veya sistemik nedenleri ara&#351;t&#305;rmak i&ccedil;in istenebilir. Kalsiyum d&uuml;zeyi baz&#305; metabolik durumlarda &ouml;l&ccedil;&uuml;l&uuml;r.<\/p>\n<p>&#8211; G&ouml;r&uuml;nt&uuml;leme y&ouml;ntemleri<br \/>\n  &#8211; Gerekirse r&ouml;ntgen veya ultrason ile derin yap&#305; invazyonu, lenf nodu b&uuml;y&uuml;mesi veya i&ccedil; organ tutulumuna bak&#305;l&#305;r.<\/p>\n<p>&#8211; A&#287;&#305;z, di&#351;, kar&#305;n, ate&#351; kontrol&uuml;<br \/>\n  &#8211; A&#287;&#305;z\/dental kaynakl&#305; a&#287;r&#305; var m&#305; diye muayene; ate&#351; veya kar&#305;n hassasiyeti sistemik enfeksiyon g&ouml;stergesi olabilir.<\/p>\n<p>&#8211; &#304;leri testler<br \/>\n  &#8211; Allergi testleri, hormon testleri, n&ouml;roloji kons&uuml;ltasyonu gerekebilir; n&ouml;rolojik bulgular veya epilepsi &ouml;yk&uuml;s&uuml; varsa n&ouml;roloji de&#287;erlendirmesi yap&#305;l&#305;r.<\/p>\n<p>Tedavi &ccedil;er&ccedil;evesi (genel)<br \/>\n&#8211; Tan&#305;ya y&ouml;nelik topikal veya sistemik tedavi planlan&#305;r. &#304;kincil enfeksiyon varsa uygun tedavi verilir.<br \/>\n&#8211; Parazit kontrol&uuml;, alerji y&ouml;netimi, beslenme d&uuml;zenlemesi veya davran&#305;&#351;sal m&uuml;dahale gerekti&#287;inde bunlara y&ouml;nelik uzun d&ouml;nem plan yap&#305;l&#305;r.<br \/>\n&#8211; A&#287;r&#305; kontrol&uuml; veteriner taraf&#305;ndan belirlenir; lokal a&#287;r&#305; veya travma varsa a&#287;r&#305; y&ouml;netimi &ouml;nemlidir.<\/p>\n<p>(Not: &#304;la&ccedil; ismi, dozu veya marka verilmemelidir; bunlar veteriner taraf&#305;ndan belirlenir.)<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<h2 id=\"7-onleme-ve-bakim-onerileri\">7. &Ouml;nleme ve Bak&#305;m &Ouml;nerileri<\/h2>\n<p>Tekrarlamay&#305; &ouml;nlemeye y&ouml;nelik pratik &ouml;neriler:<\/p>\n<p>&#8211; D&uuml;zenli veterinere kontroller<br \/>\n  &#8211; Y&#305;lda en az 1&ndash;2 rutin check-up; ya&#351;a g&ouml;re daha s&#305;k kontroller gerekebilir (yavrular, ya&#351;l&#305;lar).<\/p>\n<p>&#8211; Beslenme kalitesi ve takibi<br \/>\n  &#8211; Dengeli, ya&#351;a ve sa&#287;l&#305;k durumuna uygun mama; esansiyel ya&#287; asitleri ve vitamin-mineral dengesi (kalsiyum dahil) t&uuml;y sa&#287;l&#305;&#287;&#305; i&ccedil;in &ouml;nemlidir.<\/p>\n<p>&#8211; Hijyen ve ekipman<br \/>\n  &#8211; Yatak, oyuncak, mama kaplar&#305; ve taraklar&#305; d&uuml;zenli y&#305;kay&#305;n; &ouml;zellikle mantar veya parazit ge&ccedil;mi&#351;i varsa daha s&#305;k dezenfeksiyon yap&#305;n.<\/p>\n<p>&#8211; Parazit kontrol&uuml; ve a&#351;&#305; takibi<br \/>\n  &#8211; B&ouml;lgenizde &ouml;nerilen d&uuml;zenli d&#305;&#351; parazit ve i&ccedil; parazit program&#305;na uyun; pire alerjisi ve benzeri sorunlar&#305; &ouml;nler.<\/p>\n<p>&#8211; Stres y&ouml;netimi<br \/>\n  &#8211; Rutin olu&#351;turun, &ccedil;evresel zenginle&#351;tirme, yeterli egzersiz ve oyuncaklarla mental sa&#287;l&#305;&#287;&#305; destekleyin.<\/p>\n<p>&#8211; Erken fark&#305;ndal&#305;k<br \/>\n  &#8211; Herhangi bir k&uuml;&ccedil;&uuml;k lezyon veya t&uuml;y d&ouml;k&uuml;lmesini foto&#287;raflay&#305;n ve 48 saat i&ccedil;inde de&#287;i&#351;im yoksa veterinerle ileti&#351;ime ge&ccedil;in.<\/p>\n<p>Uygun &ouml;nlemlerle &#8220;bir daha ayn&#305; sorunla nas&#305;l kar&#351;&#305;la&#351;mam?&#8221; sorusunun cevab&#305;: d&uuml;zenli bak&#305;m, do&#287;ru beslenme, hijyen ve erken m&uuml;dahale ile yeniden ortaya &ccedil;&#305;kma riski b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de azalt&#305;labilir.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<h2 id=\"8-sik-sorulan-sorular\">8. S&#305;k Sorulan Sorular<\/h2>\n<p>&#8211; B&ouml;lgesel t&uuml;y d&ouml;k&uuml;lmesi normal mi?<br \/>\n  &#8211; Hay&#305;r; tek bir yerde yo&#287;un d&ouml;k&uuml;lme genelde bir sorun i&#351;aretidir. H&#305;zl&#305;ca g&ouml;zlemleyin ve gerekti&#287;inde veterinere dan&#305;&#351;&#305;n.<\/p>\n<p>&#8211; Ne kadar s&uuml;re beklemeliyim?<br \/>\n  &#8211; Hafif, yeni lezyonlarda 24&ndash;48 saat g&ouml;zlem uygun olabilir; ka&#351;&#305;nt&#305;, k&#305;zar&#305;kl&#305;k veya k&ouml;t&uuml;le&#351;me varsa hemen veterinere gidin.<\/p>\n<p>&#8211; Evde mantar testi veya ila&ccedil; uygulayabilir miyim?<br \/>\n  &#8211; Evde kesin te&#351;his veya ila&ccedil; uygulamay&#305;n. Yanl&#305;&#351; uygulama durumu k&ouml;t&uuml;le&#351;tirebilir ve bula&#351;ma riski olu&#351;turur.<\/p>\n<p>&#8211; Kedimde 24 saatten fazla i&#351;tahs&#305;zl&#305;k neden endi&#351;e verici?<br \/>\n  &#8211; Kedilerde 24&ndash;48 saatten uzun i&#351;tahs&#305;zl&#305;k karaci&#287;er ya&#287;lanmas&#305; riskini art&#305;r&#305;r; &ouml;zellikle t&uuml;y d&ouml;k&uuml;lmesi ve enerji d&uuml;&#351;&uuml;&#351;&uuml; varsa acil de&#287;erlendirme gerektirir.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<h2 id=\"9-son-not\">9. Son Not<\/h2>\n<p>Bu bilgiler bilgilendirme ama&ccedil;l&#305;d&#305;r. Kesin tan&#305; ve tedavi i&ccedil;in <a href=\"https:\/\/beyisa.com\/en\/blog\/%f0%9f%90%be-hayvan-sagligi-soru-cevap-merkezine-hos-geldiniz\/\">veteriner hekim<\/a> muayenesi gereklidir.<\/p>\n<p>Beyisa Soru-Cevap platformunda verilen yan&#305;tlar genel bilgi sunmay&#305; ama&ccedil;lar ve hi&ccedil;bir &#351;ekilde kesin te&#351;his veya tedavi yerine ge&ccedil;mez. Evcil hayvan&#305;n&#305;zda ciddi bir belirti g&ouml;rd&uuml;&#287;&uuml;n&uuml;zde gecikmeden veteriner hekime ba&#351;vurunuz. Platformun kullan&#305;m&#305;yla ortaya &ccedil;&#305;kabilecek olumsuz durumlardan yan&#305;t veren ki&#351;i veya Beyisa sorumlu tutulamaz. Platformu kullanan herkes bu &#351;artlar&#305; kabul etmi&#351; say&#305;l&#305;r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u0131sa veteriner rehberi \u2014 Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi var, mantar m\u0131?<\/p>\n<p>Belirtiler (neler g\u00f6zlemlemeli)<br \/>\n&#8211; Yuvarlak\/oval, s\u0131n\u0131rl\u0131 kellik alanlar\u0131; ortamda k\u0131rm\u0131z\u0131, kepekli veya kabuklu cilt<br \/>\n&#8211; Ka\u015f\u0131ma, t\u0131rmalama, fazla yalama veya kendini \u00e7eki\u015ftirme (overgrooming)<br \/>\n&#8211; Kabar\u0131k\/\u00e7atlak deri, ak\u0131nt\u0131 veya kabarc\u0131kl\u0131 lezyonlar<br \/>\n&#8211; Koku, iltihap\/p\u00fc, sa\u00e7 k\u0131l\u0131 k\u00f6k\u00fcnde kopma<br \/>\n&#8211; E\u015flik eden genel durum de\u011fi\u015fikli\u011fi: i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, halsizlik, titreme veya n\u00f6rolojik bulgular (denge bozuklu\u011fu, sara\/epileptiform n\u00f6betler)<\/p>\n<p>Olas\u0131 nedenler (k\u0131sa a\u00e7\u0131klama)<br \/>\n&#8211; Dermatofitoz (ringworm\/mantar): genellikle yuvarlak kellikler, bula\u015f\u0131c\u0131, insanlara ge\u00e7ebilir.<br \/>\n&#8211; Parazitlar: pire, kene, akar (sarcoptes, demodex) \u2192 lokalize veya genel d\u00f6k\u00fcnt\u00fc.<br \/>\n&#8211; Bakteriyel deri enfeksiyonlar\u0131 (pyoderma) \u2014 bazen ikincil olarak geli\u015fir.<br \/>\n&#8211; Allerjik reaksiyonlar (g\u0131da, \u00e7evresel) \u2014 kronik ka\u015f\u0131nma ve t\u00fcy d\u00f6k\u00fclme.<br \/>\n&#8211; Endokrin sorunlar (hipotiroidi, Cushing): genelde simetrik t\u00fcy d\u00f6k\u00fclme ve cilt de\u011fi\u015fiklikleri.<br \/>\n&#8211; Beslenme eksiklikleri \/ mineral dengesizlikleri (\u00f6r. yetersiz protein\/essansiyel ya\u011f asitleri; kalsiyum eksikli\u011finin uzun vadede t\u00fcy ve cilt kalitesini etkilemesi m\u00fcmk\u00fcn).<br \/>\n&#8211; N\u00f6rolojik etkenler \/ epilepsi: n\u00f6bet sonras\u0131 kendine zarar vererek b\u00f6lgesel t\u00fcy kayb\u0131 olabilir; n\u00f6rolojik hastal\u0131klar deride duyusal de\u011fi\u015fiklikler ve kendi kendine travma yaratabilir.<br \/>\n&#8211; A\u011fr\u0131\/rahats\u0131zl\u0131k: a\u011fr\u0131l\u0131 b\u00f6lgeyi s\u00fcrekli yalama\/\u00e7izme sonucu lokal d\u00f6k\u00fclme.<br \/>\n&#8211; Neoplazi (deri t\u00fcm\u00f6rleri) veya iatrojenik (topikal steroid kullan\u0131m\u0131).<\/p>\n<p>Evde ilk m\u00fcdahale \u2014 ne yap\u0131labilir<br \/>\n&#8211; G\u00f6rsel kay\u0131t: lezyonlar\u0131n foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekin, tarih at\u0131n; veteriner i\u00e7in \u00e7ok yard\u0131mc\u0131 olur.<br \/>\n&#8211; \u0130zolasyon &amp; hijyen: \u015f\u00fcpheli mantar\/parazit varsa di\u011fer evcil hayvanlardan ay\u0131r\u0131n; ellerinizi y\u0131kay\u0131n, eldiven kullan\u0131n; yast\u0131k\/oyuncak\/nevresimi s\u0131cak suda y\u0131kay\u0131n, s\u00fcp\u00fcr\u00fcn.<br \/>\n&#8211; B\u00f6lgeyi nazik\u00e7e temizleyin: \u0131l\u0131k su ve yumu\u015fak temizleyici veya hafif antiseptik sol\u00fcsyonla (veteriner \u00f6nerisine g\u00f6re) silin. Yara\/iltihap varsa veteriner y\u00f6nlendirmesi al\u0131n.<br \/>\n&#8211; Yalama\/\u00e7i\u011fnemeyi \u00f6nleyin: gerekti\u011finde ge\u00e7ici koruyucu \u00f6nlem (E-kolye vs) kullan\u0131n.<br \/>\n&#8211; \u0130la\u00e7 kullanmay\u0131n\/uygulamay\u0131n: veteriner re\u00e7etesi olmadan insanlara y\u00f6nelik antifungal\/antibiyotik\/kremleri uzun s\u00fcreli uygulamay\u0131n \u2014 yanl\u0131\u015f tedavi durumu k\u00f6t\u00fcle\u015ftirebilir veya geciktirebilir.<br \/>\n&#8211; Not al\u0131n: ne zaman ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, yay\u0131lma h\u0131z\u0131, e\u015flik eden semptomlar (i\u015ftah, enerji, n\u00f6bet, kusma) kaydedin.<\/p>\n<p>Veterinerde muhtemel tan\u0131 i\u015flemleri (bilgi ama\u00e7l\u0131)<br \/>\n&#8211; Deri kaz\u0131nt\u0131s\u0131, bant testi, mikroskopi, fungal k\u00fclt\u00fcr veya PCR<br \/>\n&#8211; Cilt k\u00fclt\u00fcr\u00fc veya sitoloji (bakteri\/iltihap h\u00fccresi de\u011ferlendirmesi)<br \/>\n&#8211; Kan tahlilleri: CBC, biyokimya, tiroit, kortizol; iyonize kalsiyum gerekirse \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr (\u00f6zellikle kas\/konv\u00fclsiyon bulgular\u0131 varsa)<br \/>\n&#8211; Parazit muayenesi, akci\u011fer\/g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme veya n\u00f6rolojik de\u011ferlendirme gerekti\u011finde<\/p>\n<p>Acil veteriner uyar\u0131lar\u0131 \u2014 hemen klini\u011fe gitmeliyseniz<br \/>\n&#8211; H\u0131zla yay\u0131lan lezyonlar, yo\u011fun kanama veya b\u00fcy\u00fck yara<br \/>\n&#8211; \u015eiddetli ka\u015f\u0131ma\/\u00e7izme sonucu a\u00e7\u0131k yaralar, apse, y\u00fcksek ate\u015f<br \/>\n&#8211; N\u00f6rolojik belirtiler: n\u00f6betler\/epileptiform ataklar, bay\u0131lma, koordinasyon kayb\u0131, ciddi titreme<br \/>\n&#8211; \u015eiddetli a\u011fr\u0131 belirtileri (inleme, lokasyonunu s\u00fcrekli koruma), solunum zorlu\u011fu, \u00e7\u00f6kme<br \/>\n&#8211; Evde bulunan insanlar imm\u00fcn yetmezlikliyse veya k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n oldu\u011fu durumlarda \u015f\u00fcpheli ringworm \u015f\u00fcphesinde acil de\u011ferlendirme (zoonoz riski)<\/p>\n<p>K\u0131sa notlar \u2014 n\u00f6roloji, kalsiyum, a\u011fr\u0131, epilepsi ile ilgili<br \/>\n&#8211; Epilepsi\/n\u00f6bet: N\u00f6betler sonras\u0131 hayvanlar kendini yaralayabilir; tekrarlayan n\u00f6betler b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeye ve travmatik yara izlerine neden olabilir. N\u00f6bet varsa derhal veteriner\/nefrologla ileti\u015fime ge\u00e7in.<br \/>\n&#8211; Kalsiyum dengesizli\u011fi: hipokalsemi kas titremleri, spazmlar ve ciddi n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler belirtiler yapar; tek ba\u015f\u0131na tipik olarak b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeye yol a\u00e7maz fakat cilt\/coat sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyebilir. Kan testi ile de\u011ferlendirilmelidir.<br \/>\n&#8211; A\u011fr\u0131: kronik a\u011fr\u0131 odakl\u0131 yalama ve lokal t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmenin s\u0131k nedenidir; altta yatan musculoskeletal veya n\u00f6rolojik sorunlar ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 ve ne yapmal\u0131s\u0131n\u0131z \u015fimdi<br \/>\n&#8211; Foto\u011fraf \u00e7ekin, tarihleyin; evde izole edin, hijyen uygulay\u0131n.<br \/>\n&#8211; K\u0131sa s\u00fcreli ilk temizlik ve yalaman\u0131n \u00f6nlenmesi d\u0131\u015f\u0131nda toplu ila\u00e7 uygulamaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n.<br \/>\n&#8211; \u00d6zellikle yayg\u0131n, h\u0131zla k\u00f6t\u00fcle\u015fen, sistemik veya n\u00f6rolojik belirtiler varsa hemen veteriner klinik\/acuity\u2019ye ba\u015fvurun.<br \/>\n&#8211; \u015e\u00fcpheli mantar vakalar\u0131nda (insana bula\u015fma riski) \u00e7ocuk\/ya\u015fl\u0131\/imm\u00fcnosupresif ev halk\u0131 varsa h\u0131zl\u0131ca veterinerle temasa ge\u00e7in.<\/p>\n<p>Bu rehber genel bilgi i\u00e7indir; kesin te\u015fhis ve tedavi i\u00e7in veteriner muayenesi gereklidir. \u0130sterseniz g\u00f6zlemlediklerinizi (foto\u011fraf, ba\u015flang\u0131\u00e7 zaman\u0131, e\u015flik eden semptomlar) yaz\u0131n; nas\u0131l \u00f6ncelik vermeniz gerekti\u011fi konusunda daha \u00f6zel y\u00f6nlendirme sa\u011flayabilirim.<\/p>","protected":false},"author":16,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[184,1,3506,6309],"tags":[6278,939,6508,8023,3731,11547,5181,3734,6325,9691,3476,8273,3735,6444,8179,4725,4141,4475,6556,7600,6336],"class_list":["post-74496","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bilgi","category-blog","category-saglik","category-soru-cevap","tag-acil-belirtiler","tag-agri","tag-alerji","tag-bolgesel-tuy-dokulmesi","tag-deri-enfeksiyonu","tag-deri-mantari","tag-epilepsi","tag-evcil-hayvan-sagligi","tag-evde-ilk-mudahale","tag-hormonal-nedenler","tag-kalsiyum-eksikligi","tag-kasinti","tag-kedi-kopek-hastaliklari","tag-kedi-tuy-dokulmesi","tag-kopek-tuy-dokulmesi","tag-mantar-enfeksiyonu","tag-noroloji","tag-parazitler","tag-tuy-dokulmesi","tag-tuy-dokulmesi-nedenleri","tag-veteriner-tavsiyesi","post-no-thumbnail"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v26.5 (Yoast SEO v26.5) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale - Beyisa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ba\u015fl\u0131k: \u201cBizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var \u2014 mantar m\u0131?\u201d Veteriner hekim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla nedenler, belirtiler, evde ilk m\u00fcdahale ve acil durum uyar\u0131lar\u0131 Giri\u015f B\u00f6lgesel (y\u00fczeyel, s\u0131n\u0131rl\u0131) t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi\u2014yuvarlak veya d\u00fczensiz alanlarda sa\u00e7\/t\u00fcy kayb\u0131\u2014evcil hayvanlarda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir bulgudur. Nedeni fungal (dermatofitoz = ringworm) olabilir ama daha bir\u00e7ok olas\u0131l\u0131k vard\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da belirtiler, muhtemel nedenler, evde yap\u0131labilecek ilk m\u00fcdahale ve \u201cacil\u201d kabul edilmesi gereken durumlar veteriner hekim perspektifiyle \u00f6zetlenmi\u015ftir. Nas\u0131l ay\u0131rt edersiniz? Mantar\u0131 (dermatofitoz) d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren bulgular - Dairesel, iyi s\u0131n\u0131rl\u0131, ortas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve etraf\u0131 k\u0131r\u0131lgan\/k\u0131r\u0131k t\u00fcylerle \u00e7evrili alanlar. - K\u0131zar\u0131kl\u0131k, kabuklanma veya kepeklenme ile birlikte olabilir. - Genellikle ka\u015f\u0131nt\u0131 de\u011fi\u015fken; kimi hayvanda hafif ka\u015f\u0131nt\u0131, baz\u0131s\u0131nda belirgin olabilir. - Kedi ve k\u00f6pekten insana ge\u00e7ebilece\u011fi (zoonoz) unutulmamal\u0131d\u0131r; bebek\/ya\u015fl\u0131\/ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f ki\u015filerde lezyonlar daha \u00f6nemli. Olas\u0131 nedenler (differansiyel tan\u0131lar) - Dermatofitoz (ringworm): tipik dairesel lezyonlar, zoonotik. - Parazitler: pire, uyuz (sarcoptic mange), ka\u015f\u0131nan akar ve keneler; \u015fiddetli ka\u015f\u0131nt\u0131 ve \u0131s\u0131rma\/kemirme sonucu yerel d\u00f6k\u00fclme. - Bakteriyel enfeksiyonlar (pyoderma): yerel iltihap, kabuklanma, ak\u0131nt\u0131. - Alerjik reaksiyonlar: lokal kontakt dermatit veya \u00e7evresel g\u0131da alerjileri; bazen tek alan\u0131 etkileyebilir. - Travma \/ Davran\u0131\u015fsal t\u0131mar: stres, anksiyete veya bir a\u011fr\u0131 oda\u011f\u0131 nedeniyle a\u015f\u0131r\u0131 yalama\/\u0131s\u0131rma. - N\u00f6rolojik nedenler: sinir hasar\u0131 veya n\u00f6ropati sonucu denervasyonel (sinir k\u00f6kenli) sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi, focal hareket bozukluklar\u0131 nedeniyle tekrarlayan travma. - Endokrin\/metabolik hastal\u0131klar: genellikle yayg\u0131n d\u00f6k\u00fclme yaparlar ama bazen lokalize alanlar g\u00f6r\u00fclebilir (\u00f6r. baz\u0131 tiroid\/adrenal hastal\u0131klar). - Neoplazi, imm\u00fcn kaynakl\u0131 deri hastal\u0131klar\u0131, sekonder olarak t\u00fcy kayb\u0131na neden olabilir. N\u00f6roloji, kalsiyum, a\u011fr\u0131 ve epilepsi ile ili\u015fkisi - N\u00f6rolojik sorunlar (periferik sinir hasar\u0131, mononeuropati veya spinal k\u00f6k problemleri) deri duyusunu veya kas kontrol\u00fcn\u00fc etkileyerek o b\u00f6lgede t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesine yol a\u00e7abilir. Ayr\u0131ca, parezi\/uygunsuz kas aktivitesi nedeniyle lokal travma geli\u015febilir. - Kalsiyum dengesizlikleri (hipokalsemi\/hiperkalsemi) do\u011frudan t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesine sebep olmak yerine n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler belirtilere (titreme, kas se\u011firmesi, zay\u0131fl\u0131k, n\u00f6bet) yol a\u00e7ar; bu semptomlar hayvan\u0131n kendini yaralamas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla lokal t\u00fcy kayb\u0131na neden olabilir. Bu y\u00fczden kan kalsiyum d\u00fczeyleri \u00f6zellikle n\u00f6rolojik bulgu varsa \u00f6nemlidir. - Epilepsi\/seiz\u00fcr: Genelize n\u00f6betler tipik olarak do\u011frudan lokal alopeyi (sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesini) olu\u015fturmaz, ancak tekrarlayan fokal motor n\u00f6betler veya postiktal davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fiklikleri b\u00f6lgesel travmaya neden olabilir. Kontrols\u00fcz n\u00f6bet durumlar\u0131 acildir. Evde ilk m\u00fcdahale \u2014 hemen yapabilecekleriniz (veteriner muayenesi planlanana kadar) 1. G\u00fcvenlik ve izolasyon: E\u011fer ringworm \u015f\u00fcphesi varsa\/lezyonlar insanlara ge\u00e7tiyse hayvan\u0131 di\u011fer ev hayvanlar\u0131ndan ve insanlardan ay\u0131r\u0131n. Eldiven kullan\u0131n. 2. G\u00f6zlem ve foto\u011fraf: Lezyonlar\u0131n yak\u0131n \u00e7ekim foto\u011fraflar\u0131n\u0131, say\u0131s\u0131n\u0131, yay\u0131lma h\u0131z\u0131n\u0131 ve ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihini not edin. Di\u011fer belirtileri (ka\u015f\u0131nt\u0131, i\u015ftah, enerji, ate\u015f, n\u00f6bet) kaydedin. Bu bilgiler veterinere yard\u0131mc\u0131 olur. 3. Temizleme: Gerekirse lezyonu nazik\u00e7e temizleyin (\u0131l\u0131k su ile) ve kurulay\u0131n. Yumu\u015fak, antibakteriyel ama\u00e7l\u0131 konsantre olmayan klorheksidin \u00e7\u00f6zeltileri (veteriner \u00f6nerisiyle) hafif\u00e7e kullan\u0131labilir. Kesinlikle insan kortizonlu kremler veya antibiyotik merhemlerini veteriner onay\u0131 olmadan uygulamay\u0131n. 4. Ka\u015f\u0131may\u0131\/yalamay\u0131 azaltma: A\u015f\u0131r\u0131 yalama\/ka\u015f\u0131ma varsa elizabet halkas\u0131 (Elizabethan collar) tak\u0131lmas\u0131 yararl\u0131 olabilir (veterinerden uygun boyu al\u0131n). 5. \u00c7evresel temizlik: Yatak, oyuncak, tarak gibi e\u015fyalar\u0131 y\u0131kay\u0131n; s\u00fcp\u00fcrgeyle ortam\u0131 temizleyin. Mantar \u015f\u00fcphesinde dezenfeksiyon ve s\u00fcreklilik \u00f6nemlidir. 6. \u0130la\u00e7 verme: Veteriner re\u00e7etesi olmadan insanlara y\u00f6nelik antifungal\/antibiyotik\/analjezik\/verilen n\u00f6bet ila\u00e7lar\u0131n\u0131 vermeyin. Bu ciddi zarar verebilir. 7. A\u011fr\u0131 veya n\u00f6bet: Hayvan a\u011fr\u0131l\u0131, n\u00f6bet ge\u00e7iriyor veya bilin\u00e7 kayb\u0131 varsa derhal acil veterinere g\u00f6t\u00fcr\u00fcn. Evde a\u011fr\u0131 kesici vermeyin. Veterinerde beklenecek tan\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 - Klinik muayene: sistemik durum, lenf d\u00fc\u011f\u00fcmleri, t\u0131rnak, kulak ve di\u011fer deri b\u00f6lgelerinin incelenmesi. - Wood lambas\u0131 incelemesi (baz\u0131 dermatofit t\u00fcrleri floresan verir; negatif olmas\u0131 mantar yok demek de\u011fildir). - T\u00fcy\/deri \u00f6rnekleri: trichogram, direkt mikroskopi, mantar k\u00fclt\u00fcr\u00fc (kesin tan\u0131 i\u00e7in en g\u00fcvenilir), cilt kaz\u0131nt\u0131s\u0131, sitoloji. - Kan testleri: CBC, biyokimya (kalsiyum dahil), tiroid, vb. \u00f6zellikle sistemik semptom varsa. - Gerekirse deri biyopsisi, alerji testi veya n\u00f6rolojik de\u011ferlendirme (gerekirse g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: r\u00f6ntgen, MR) yap\u0131labilir. Tedavi \u00f6zetleri (veteriner re\u00e7etesine ba\u011fl\u0131) - Dermatofitoz: lokal\/topikal antifungal sol\u00fcsyonlar ve\/veya sistemik antifungaller; ortam temizli\u011fi ve zoonoz \u00f6nlemleri. - Paraziter enfeksiyon: uygun antiparaziter ila\u00e7lar (hem hayvana hem \u00e7evreye y\u00f6nelik kontrol). - Bakteriyel enfeksiyon: uygun antibiyotik ve lokal bak\u0131m. - Alerji\/imm\u00fcnolojik nedenler: sebebe y\u00f6nelik tedavi; anti-inflamatuar, imm\u00fcns\u00fcpresif veya uzun d\u00f6nem y\u00f6netim plan\u0131. - N\u00f6rolojik\/A\u011fr\u0131 kaynakl\u0131 t\u0131mar: a\u011fr\u0131 kontrol\u00fc, n\u00f6rolojik de\u011ferlendirme, davran\u0131\u015fsal\/\u00e7evresel de\u011fi\u015fiklikler. Ne zaman \u201cacil\u201d kabul edilir \u2014 hemen veteriner\/AC\u0130L servise gitmeniz gereken durumlar - Hayvan n\u00f6bet ge\u00e7iriyorsa veya tekrarlayan n\u00f6betler varsa. - H\u0131zl\u0131 yay\u0131lan lezyonlar, yo\u011fun kanama, doku kayb\u0131 veya iltihapl\u0131, k\u00f6t\u00fc kokulu ak\u0131nt\u0131 varsa. - Ate\u015f, i\u015ftah kesilmesi, halsizlik, kusma, nefes darl\u0131\u011f\u0131 veya bay\u0131lma gibi sistemik belirtiler e\u015flik ediyorsa. - Hayvan \u015fiddetli a\u011fr\u0131 i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, y\u00fcr\u00fcyemiyor ya da davran\u0131\u015f\u0131nda ani bozulma varsa. - \u0130nsanlarda da cilt lezyonlar\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131ysa (\u00f6zellikle bebek\/ya\u015fl\u0131\/ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f ki\u015filerde), \u00f6nlem ve tan\u0131 i\u00e7in acilen veterinere ve\/veya hekime ba\u015fvurun. - Birden fazla hayvan ayn\u0131 lezyonlar\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131ysa. \u00d6nleme ve g\u00fcnl\u00fck bak\u0131m \u00f6nerileri - D\u00fczenli parazit kontrol\u00fc (flea\/tick programlar\u0131). - Temizlik ve hijyen; \u00e7ama\u015f\u0131r, yataklar\u0131n d\u00fczenli y\u0131kanmas\u0131. - Dengeli beslenme, d\u00fczenli veteriner kontrolleri. - Yeni hayvan getirirken karantina ve veteriner kontrol\u00fc. - Sahiplenme\/\u00e7ocuklarla fiziksel temas sonras\u0131 el y\u0131kama. Son not \/ uyar\u0131 B\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesinin tek bir nedeni yoktur; \u00e7oklu tan\u0131 se\u00e7enekleri vard\u0131r ve do\u011fru tedavi sebebe g\u00f6re verilmelidir. Evde yap\u0131lacak ilk yard\u0131m ve g\u00f6zlemler \u00f6nemlidir ancak kesin te\u015fhis ve uygun tedavi i\u00e7in veteriner muayenesi gereklidir. Ayr\u0131ca mantar (ringworm) \u015f\u00fcphesinde zoonotik risk oldu\u011fu i\u00e7in hijyene dikkat edin ve m\u00fcmk\u00fcnse profesyonel y\u00f6nlendirme al\u0131n. \u0130sterseniz hayvan\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcr\u00fcn\u00fc, ya\u015f\u0131n\u0131, lezyonlar\u0131n \u00f6zelliklerini (foto\u011fraf varsa), ka\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr oldu\u011fu ve e\u015flik eden di\u011fer belirtileri yaz\u0131n; buna g\u00f6re daha spesifik y\u00f6nlendirme ve hangi bilgileri veterinere g\u00f6t\u00fcrmeniz gerekti\u011fini s\u00f6yleyeyim.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"%\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/beyisa.com\/en\/blog\/noroloji-29\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Beyisa\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/beytisa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-17T10:10:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/beyisa.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/cropped-beyisa-logo-512-512-png.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"512\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"512\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"beyisa\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"beyisa\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/\"},\"author\":{\"name\":\"beyisa\",\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/person\/46fd0d95aa024871042dfa69e2fc5e27\"},\"headline\":\"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale\",\"datePublished\":\"2026-02-17T10:10:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/\"},\"wordCount\":2189,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#organization\"},\"keywords\":[\"acil belirtiler\",\"a\u011fr\u0131\",\"alerji\",\"b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi\",\"deri enfeksiyonu\",\"deri mantar\u0131\",\"epilepsi\",\"evcil hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131\",\"evde ilk m\u00fcdahale\",\"hormonal nedenler\",\"kalsiyum eksikli\u011fi\",\"ka\u015f\u0131nt\u0131\",\"kedi k\u00f6pek hastal\u0131klar\u0131\",\"kedi t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi\",\"k\u00f6pek t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi\",\"mantar enfeksiyonu\",\"n\u00f6roloji\",\"parazitler\",\"t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi\",\"t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi nedenleri\",\"veteriner tavsiyesi\"],\"articleSection\":[\"Bilgi\",\"Blog\",\"Sa\u011fl\u0131k\",\"Soru Cevap\"],\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/#respond\"]}],\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/en\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/\",\"url\":\"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/\",\"name\":\"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale - Beyisa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-02-17T10:10:00+00:00\",\"description\":\"Ba\u015fl\u0131k: \u201cBizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var \u2014 mantar m\u0131?\u201d Veteriner hekim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla nedenler, belirtiler, evde ilk m\u00fcdahale ve acil durum uyar\u0131lar\u0131 Giri\u015f B\u00f6lgesel (y\u00fczeyel, s\u0131n\u0131rl\u0131) t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi\u2014yuvarlak veya d\u00fczensiz alanlarda sa\u00e7\/t\u00fcy kayb\u0131\u2014evcil hayvanlarda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir bulgudur. Nedeni fungal (dermatofitoz = ringworm) olabilir ama daha bir\u00e7ok olas\u0131l\u0131k vard\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da belirtiler, muhtemel nedenler, evde yap\u0131labilecek ilk m\u00fcdahale ve \u201cacil\u201d kabul edilmesi gereken durumlar veteriner hekim perspektifiyle \u00f6zetlenmi\u015ftir. Nas\u0131l ay\u0131rt edersiniz? Mantar\u0131 (dermatofitoz) d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren bulgular - Dairesel, iyi s\u0131n\u0131rl\u0131, ortas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve etraf\u0131 k\u0131r\u0131lgan\/k\u0131r\u0131k t\u00fcylerle \u00e7evrili alanlar. - K\u0131zar\u0131kl\u0131k, kabuklanma veya kepeklenme ile birlikte olabilir. - Genellikle ka\u015f\u0131nt\u0131 de\u011fi\u015fken; kimi hayvanda hafif ka\u015f\u0131nt\u0131, baz\u0131s\u0131nda belirgin olabilir. - Kedi ve k\u00f6pekten insana ge\u00e7ebilece\u011fi (zoonoz) unutulmamal\u0131d\u0131r; bebek\/ya\u015fl\u0131\/ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f ki\u015filerde lezyonlar daha \u00f6nemli. Olas\u0131 nedenler (differansiyel tan\u0131lar) - Dermatofitoz (ringworm): tipik dairesel lezyonlar, zoonotik. - Parazitler: pire, uyuz (sarcoptic mange), ka\u015f\u0131nan akar ve keneler; \u015fiddetli ka\u015f\u0131nt\u0131 ve \u0131s\u0131rma\/kemirme sonucu yerel d\u00f6k\u00fclme. - Bakteriyel enfeksiyonlar (pyoderma): yerel iltihap, kabuklanma, ak\u0131nt\u0131. - Alerjik reaksiyonlar: lokal kontakt dermatit veya \u00e7evresel g\u0131da alerjileri; bazen tek alan\u0131 etkileyebilir. - Travma \/ Davran\u0131\u015fsal t\u0131mar: stres, anksiyete veya bir a\u011fr\u0131 oda\u011f\u0131 nedeniyle a\u015f\u0131r\u0131 yalama\/\u0131s\u0131rma. - N\u00f6rolojik nedenler: sinir hasar\u0131 veya n\u00f6ropati sonucu denervasyonel (sinir k\u00f6kenli) sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi, focal hareket bozukluklar\u0131 nedeniyle tekrarlayan travma. - Endokrin\/metabolik hastal\u0131klar: genellikle yayg\u0131n d\u00f6k\u00fclme yaparlar ama bazen lokalize alanlar g\u00f6r\u00fclebilir (\u00f6r. baz\u0131 tiroid\/adrenal hastal\u0131klar). - Neoplazi, imm\u00fcn kaynakl\u0131 deri hastal\u0131klar\u0131, sekonder olarak t\u00fcy kayb\u0131na neden olabilir. N\u00f6roloji, kalsiyum, a\u011fr\u0131 ve epilepsi ile ili\u015fkisi - N\u00f6rolojik sorunlar (periferik sinir hasar\u0131, mononeuropati veya spinal k\u00f6k problemleri) deri duyusunu veya kas kontrol\u00fcn\u00fc etkileyerek o b\u00f6lgede t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesine yol a\u00e7abilir. Ayr\u0131ca, parezi\/uygunsuz kas aktivitesi nedeniyle lokal travma geli\u015febilir. - Kalsiyum dengesizlikleri (hipokalsemi\/hiperkalsemi) do\u011frudan t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesine sebep olmak yerine n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler belirtilere (titreme, kas se\u011firmesi, zay\u0131fl\u0131k, n\u00f6bet) yol a\u00e7ar; bu semptomlar hayvan\u0131n kendini yaralamas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla lokal t\u00fcy kayb\u0131na neden olabilir. Bu y\u00fczden kan kalsiyum d\u00fczeyleri \u00f6zellikle n\u00f6rolojik bulgu varsa \u00f6nemlidir. - Epilepsi\/seiz\u00fcr: Genelize n\u00f6betler tipik olarak do\u011frudan lokal alopeyi (sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesini) olu\u015fturmaz, ancak tekrarlayan fokal motor n\u00f6betler veya postiktal davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fiklikleri b\u00f6lgesel travmaya neden olabilir. Kontrols\u00fcz n\u00f6bet durumlar\u0131 acildir. Evde ilk m\u00fcdahale \u2014 hemen yapabilecekleriniz (veteriner muayenesi planlanana kadar) 1. G\u00fcvenlik ve izolasyon: E\u011fer ringworm \u015f\u00fcphesi varsa\/lezyonlar insanlara ge\u00e7tiyse hayvan\u0131 di\u011fer ev hayvanlar\u0131ndan ve insanlardan ay\u0131r\u0131n. Eldiven kullan\u0131n. 2. G\u00f6zlem ve foto\u011fraf: Lezyonlar\u0131n yak\u0131n \u00e7ekim foto\u011fraflar\u0131n\u0131, say\u0131s\u0131n\u0131, yay\u0131lma h\u0131z\u0131n\u0131 ve ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihini not edin. Di\u011fer belirtileri (ka\u015f\u0131nt\u0131, i\u015ftah, enerji, ate\u015f, n\u00f6bet) kaydedin. Bu bilgiler veterinere yard\u0131mc\u0131 olur. 3. Temizleme: Gerekirse lezyonu nazik\u00e7e temizleyin (\u0131l\u0131k su ile) ve kurulay\u0131n. Yumu\u015fak, antibakteriyel ama\u00e7l\u0131 konsantre olmayan klorheksidin \u00e7\u00f6zeltileri (veteriner \u00f6nerisiyle) hafif\u00e7e kullan\u0131labilir. Kesinlikle insan kortizonlu kremler veya antibiyotik merhemlerini veteriner onay\u0131 olmadan uygulamay\u0131n. 4. Ka\u015f\u0131may\u0131\/yalamay\u0131 azaltma: A\u015f\u0131r\u0131 yalama\/ka\u015f\u0131ma varsa elizabet halkas\u0131 (Elizabethan collar) tak\u0131lmas\u0131 yararl\u0131 olabilir (veterinerden uygun boyu al\u0131n). 5. \u00c7evresel temizlik: Yatak, oyuncak, tarak gibi e\u015fyalar\u0131 y\u0131kay\u0131n; s\u00fcp\u00fcrgeyle ortam\u0131 temizleyin. Mantar \u015f\u00fcphesinde dezenfeksiyon ve s\u00fcreklilik \u00f6nemlidir. 6. \u0130la\u00e7 verme: Veteriner re\u00e7etesi olmadan insanlara y\u00f6nelik antifungal\/antibiyotik\/analjezik\/verilen n\u00f6bet ila\u00e7lar\u0131n\u0131 vermeyin. Bu ciddi zarar verebilir. 7. A\u011fr\u0131 veya n\u00f6bet: Hayvan a\u011fr\u0131l\u0131, n\u00f6bet ge\u00e7iriyor veya bilin\u00e7 kayb\u0131 varsa derhal acil veterinere g\u00f6t\u00fcr\u00fcn. Evde a\u011fr\u0131 kesici vermeyin. Veterinerde beklenecek tan\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 - Klinik muayene: sistemik durum, lenf d\u00fc\u011f\u00fcmleri, t\u0131rnak, kulak ve di\u011fer deri b\u00f6lgelerinin incelenmesi. - Wood lambas\u0131 incelemesi (baz\u0131 dermatofit t\u00fcrleri floresan verir; negatif olmas\u0131 mantar yok demek de\u011fildir). - T\u00fcy\/deri \u00f6rnekleri: trichogram, direkt mikroskopi, mantar k\u00fclt\u00fcr\u00fc (kesin tan\u0131 i\u00e7in en g\u00fcvenilir), cilt kaz\u0131nt\u0131s\u0131, sitoloji. - Kan testleri: CBC, biyokimya (kalsiyum dahil), tiroid, vb. \u00f6zellikle sistemik semptom varsa. - Gerekirse deri biyopsisi, alerji testi veya n\u00f6rolojik de\u011ferlendirme (gerekirse g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: r\u00f6ntgen, MR) yap\u0131labilir. Tedavi \u00f6zetleri (veteriner re\u00e7etesine ba\u011fl\u0131) - Dermatofitoz: lokal\/topikal antifungal sol\u00fcsyonlar ve\/veya sistemik antifungaller; ortam temizli\u011fi ve zoonoz \u00f6nlemleri. - Paraziter enfeksiyon: uygun antiparaziter ila\u00e7lar (hem hayvana hem \u00e7evreye y\u00f6nelik kontrol). - Bakteriyel enfeksiyon: uygun antibiyotik ve lokal bak\u0131m. - Alerji\/imm\u00fcnolojik nedenler: sebebe y\u00f6nelik tedavi; anti-inflamatuar, imm\u00fcns\u00fcpresif veya uzun d\u00f6nem y\u00f6netim plan\u0131. - N\u00f6rolojik\/A\u011fr\u0131 kaynakl\u0131 t\u0131mar: a\u011fr\u0131 kontrol\u00fc, n\u00f6rolojik de\u011ferlendirme, davran\u0131\u015fsal\/\u00e7evresel de\u011fi\u015fiklikler. Ne zaman \u201cacil\u201d kabul edilir \u2014 hemen veteriner\/AC\u0130L servise gitmeniz gereken durumlar - Hayvan n\u00f6bet ge\u00e7iriyorsa veya tekrarlayan n\u00f6betler varsa. - H\u0131zl\u0131 yay\u0131lan lezyonlar, yo\u011fun kanama, doku kayb\u0131 veya iltihapl\u0131, k\u00f6t\u00fc kokulu ak\u0131nt\u0131 varsa. - Ate\u015f, i\u015ftah kesilmesi, halsizlik, kusma, nefes darl\u0131\u011f\u0131 veya bay\u0131lma gibi sistemik belirtiler e\u015flik ediyorsa. - Hayvan \u015fiddetli a\u011fr\u0131 i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, y\u00fcr\u00fcyemiyor ya da davran\u0131\u015f\u0131nda ani bozulma varsa. - \u0130nsanlarda da cilt lezyonlar\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131ysa (\u00f6zellikle bebek\/ya\u015fl\u0131\/ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f ki\u015filerde), \u00f6nlem ve tan\u0131 i\u00e7in acilen veterinere ve\/veya hekime ba\u015fvurun. - Birden fazla hayvan ayn\u0131 lezyonlar\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131ysa. \u00d6nleme ve g\u00fcnl\u00fck bak\u0131m \u00f6nerileri - D\u00fczenli parazit kontrol\u00fc (flea\/tick programlar\u0131). - Temizlik ve hijyen; \u00e7ama\u015f\u0131r, yataklar\u0131n d\u00fczenli y\u0131kanmas\u0131. - Dengeli beslenme, d\u00fczenli veteriner kontrolleri. - Yeni hayvan getirirken karantina ve veteriner kontrol\u00fc. - Sahiplenme\/\u00e7ocuklarla fiziksel temas sonras\u0131 el y\u0131kama. Son not \/ uyar\u0131 B\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesinin tek bir nedeni yoktur; \u00e7oklu tan\u0131 se\u00e7enekleri vard\u0131r ve do\u011fru tedavi sebebe g\u00f6re verilmelidir. Evde yap\u0131lacak ilk yard\u0131m ve g\u00f6zlemler \u00f6nemlidir ancak kesin te\u015fhis ve uygun tedavi i\u00e7in veteriner muayenesi gereklidir. Ayr\u0131ca mantar (ringworm) \u015f\u00fcphesinde zoonotik risk oldu\u011fu i\u00e7in hijyene dikkat edin ve m\u00fcmk\u00fcnse profesyonel y\u00f6nlendirme al\u0131n. \u0130sterseniz hayvan\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcr\u00fcn\u00fc, ya\u015f\u0131n\u0131, lezyonlar\u0131n \u00f6zelliklerini (foto\u011fraf varsa), ka\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr oldu\u011fu ve e\u015flik eden di\u011fer belirtileri yaz\u0131n; buna g\u00f6re daha spesifik y\u00f6nlendirme ve hangi bilgileri veterinere g\u00f6t\u00fcrmeniz gerekti\u011fini s\u00f6yleyeyim.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/beyisa.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/beyisa.com\/\",\"name\":\"Beyisa\",\"description\":\"D\u00fcnyan\u0131z\u0131 G\u00fczelle\u015ftirir\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/beyisa.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#organization\",\"name\":\"Beyisa\",\"url\":\"https:\/\/beyisa.com\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/beyisa.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/beyisa-logo-500-256-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/beyisa.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/beyisa-logo-500-256-1.png\",\"width\":500,\"height\":256,\"caption\":\"Beyisa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/beytisa\",\"https:\/\/www.instagram.com\/beyisa.co\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/person\/46fd0d95aa024871042dfa69e2fc5e27\",\"name\":\"beyisa\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4ac87ba785991e2306e741271074f21803ef03e2123c0e8422d4cf7dbedd4c00?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4ac87ba785991e2306e741271074f21803ef03e2123c0e8422d4cf7dbedd4c00?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"beyisa\"},\"url\":\"https:\/\/beyisa.com\/en\/author\/beyisa\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale - Beyisa","description":"Ba\u015fl\u0131k: \u201cBizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var \u2014 mantar m\u0131?\u201d Veteriner hekim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla nedenler, belirtiler, evde ilk m\u00fcdahale ve acil durum uyar\u0131lar\u0131 Giri\u015f B\u00f6lgesel (y\u00fczeyel, s\u0131n\u0131rl\u0131) t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi\u2014yuvarlak veya d\u00fczensiz alanlarda sa\u00e7\/t\u00fcy kayb\u0131\u2014evcil hayvanlarda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir bulgudur. Nedeni fungal (dermatofitoz = ringworm) olabilir ama daha bir\u00e7ok olas\u0131l\u0131k vard\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da belirtiler, muhtemel nedenler, evde yap\u0131labilecek ilk m\u00fcdahale ve \u201cacil\u201d kabul edilmesi gereken durumlar veteriner hekim perspektifiyle \u00f6zetlenmi\u015ftir. Nas\u0131l ay\u0131rt edersiniz? Mantar\u0131 (dermatofitoz) d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren bulgular - Dairesel, iyi s\u0131n\u0131rl\u0131, ortas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve etraf\u0131 k\u0131r\u0131lgan\/k\u0131r\u0131k t\u00fcylerle \u00e7evrili alanlar. - K\u0131zar\u0131kl\u0131k, kabuklanma veya kepeklenme ile birlikte olabilir. - Genellikle ka\u015f\u0131nt\u0131 de\u011fi\u015fken; kimi hayvanda hafif ka\u015f\u0131nt\u0131, baz\u0131s\u0131nda belirgin olabilir. - Kedi ve k\u00f6pekten insana ge\u00e7ebilece\u011fi (zoonoz) unutulmamal\u0131d\u0131r; bebek\/ya\u015fl\u0131\/ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f ki\u015filerde lezyonlar daha \u00f6nemli. Olas\u0131 nedenler (differansiyel tan\u0131lar) - Dermatofitoz (ringworm): tipik dairesel lezyonlar, zoonotik. - Parazitler: pire, uyuz (sarcoptic mange), ka\u015f\u0131nan akar ve keneler; \u015fiddetli ka\u015f\u0131nt\u0131 ve \u0131s\u0131rma\/kemirme sonucu yerel d\u00f6k\u00fclme. - Bakteriyel enfeksiyonlar (pyoderma): yerel iltihap, kabuklanma, ak\u0131nt\u0131. - Alerjik reaksiyonlar: lokal kontakt dermatit veya \u00e7evresel g\u0131da alerjileri; bazen tek alan\u0131 etkileyebilir. - Travma \/ Davran\u0131\u015fsal t\u0131mar: stres, anksiyete veya bir a\u011fr\u0131 oda\u011f\u0131 nedeniyle a\u015f\u0131r\u0131 yalama\/\u0131s\u0131rma. - N\u00f6rolojik nedenler: sinir hasar\u0131 veya n\u00f6ropati sonucu denervasyonel (sinir k\u00f6kenli) sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi, focal hareket bozukluklar\u0131 nedeniyle tekrarlayan travma. - Endokrin\/metabolik hastal\u0131klar: genellikle yayg\u0131n d\u00f6k\u00fclme yaparlar ama bazen lokalize alanlar g\u00f6r\u00fclebilir (\u00f6r. baz\u0131 tiroid\/adrenal hastal\u0131klar). - Neoplazi, imm\u00fcn kaynakl\u0131 deri hastal\u0131klar\u0131, sekonder olarak t\u00fcy kayb\u0131na neden olabilir. N\u00f6roloji, kalsiyum, a\u011fr\u0131 ve epilepsi ile ili\u015fkisi - N\u00f6rolojik sorunlar (periferik sinir hasar\u0131, mononeuropati veya spinal k\u00f6k problemleri) deri duyusunu veya kas kontrol\u00fcn\u00fc etkileyerek o b\u00f6lgede t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesine yol a\u00e7abilir. Ayr\u0131ca, parezi\/uygunsuz kas aktivitesi nedeniyle lokal travma geli\u015febilir. - Kalsiyum dengesizlikleri (hipokalsemi\/hiperkalsemi) do\u011frudan t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesine sebep olmak yerine n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler belirtilere (titreme, kas se\u011firmesi, zay\u0131fl\u0131k, n\u00f6bet) yol a\u00e7ar; bu semptomlar hayvan\u0131n kendini yaralamas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla lokal t\u00fcy kayb\u0131na neden olabilir. Bu y\u00fczden kan kalsiyum d\u00fczeyleri \u00f6zellikle n\u00f6rolojik bulgu varsa \u00f6nemlidir. - Epilepsi\/seiz\u00fcr: Genelize n\u00f6betler tipik olarak do\u011frudan lokal alopeyi (sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesini) olu\u015fturmaz, ancak tekrarlayan fokal motor n\u00f6betler veya postiktal davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fiklikleri b\u00f6lgesel travmaya neden olabilir. Kontrols\u00fcz n\u00f6bet durumlar\u0131 acildir. Evde ilk m\u00fcdahale \u2014 hemen yapabilecekleriniz (veteriner muayenesi planlanana kadar) 1. G\u00fcvenlik ve izolasyon: E\u011fer ringworm \u015f\u00fcphesi varsa\/lezyonlar insanlara ge\u00e7tiyse hayvan\u0131 di\u011fer ev hayvanlar\u0131ndan ve insanlardan ay\u0131r\u0131n. Eldiven kullan\u0131n. 2. G\u00f6zlem ve foto\u011fraf: Lezyonlar\u0131n yak\u0131n \u00e7ekim foto\u011fraflar\u0131n\u0131, say\u0131s\u0131n\u0131, yay\u0131lma h\u0131z\u0131n\u0131 ve ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihini not edin. Di\u011fer belirtileri (ka\u015f\u0131nt\u0131, i\u015ftah, enerji, ate\u015f, n\u00f6bet) kaydedin. Bu bilgiler veterinere yard\u0131mc\u0131 olur. 3. Temizleme: Gerekirse lezyonu nazik\u00e7e temizleyin (\u0131l\u0131k su ile) ve kurulay\u0131n. Yumu\u015fak, antibakteriyel ama\u00e7l\u0131 konsantre olmayan klorheksidin \u00e7\u00f6zeltileri (veteriner \u00f6nerisiyle) hafif\u00e7e kullan\u0131labilir. Kesinlikle insan kortizonlu kremler veya antibiyotik merhemlerini veteriner onay\u0131 olmadan uygulamay\u0131n. 4. Ka\u015f\u0131may\u0131\/yalamay\u0131 azaltma: A\u015f\u0131r\u0131 yalama\/ka\u015f\u0131ma varsa elizabet halkas\u0131 (Elizabethan collar) tak\u0131lmas\u0131 yararl\u0131 olabilir (veterinerden uygun boyu al\u0131n). 5. \u00c7evresel temizlik: Yatak, oyuncak, tarak gibi e\u015fyalar\u0131 y\u0131kay\u0131n; s\u00fcp\u00fcrgeyle ortam\u0131 temizleyin. Mantar \u015f\u00fcphesinde dezenfeksiyon ve s\u00fcreklilik \u00f6nemlidir. 6. \u0130la\u00e7 verme: Veteriner re\u00e7etesi olmadan insanlara y\u00f6nelik antifungal\/antibiyotik\/analjezik\/verilen n\u00f6bet ila\u00e7lar\u0131n\u0131 vermeyin. Bu ciddi zarar verebilir. 7. A\u011fr\u0131 veya n\u00f6bet: Hayvan a\u011fr\u0131l\u0131, n\u00f6bet ge\u00e7iriyor veya bilin\u00e7 kayb\u0131 varsa derhal acil veterinere g\u00f6t\u00fcr\u00fcn. Evde a\u011fr\u0131 kesici vermeyin. Veterinerde beklenecek tan\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 - Klinik muayene: sistemik durum, lenf d\u00fc\u011f\u00fcmleri, t\u0131rnak, kulak ve di\u011fer deri b\u00f6lgelerinin incelenmesi. - Wood lambas\u0131 incelemesi (baz\u0131 dermatofit t\u00fcrleri floresan verir; negatif olmas\u0131 mantar yok demek de\u011fildir). - T\u00fcy\/deri \u00f6rnekleri: trichogram, direkt mikroskopi, mantar k\u00fclt\u00fcr\u00fc (kesin tan\u0131 i\u00e7in en g\u00fcvenilir), cilt kaz\u0131nt\u0131s\u0131, sitoloji. - Kan testleri: CBC, biyokimya (kalsiyum dahil), tiroid, vb. \u00f6zellikle sistemik semptom varsa. - Gerekirse deri biyopsisi, alerji testi veya n\u00f6rolojik de\u011ferlendirme (gerekirse g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: r\u00f6ntgen, MR) yap\u0131labilir. Tedavi \u00f6zetleri (veteriner re\u00e7etesine ba\u011fl\u0131) - Dermatofitoz: lokal\/topikal antifungal sol\u00fcsyonlar ve\/veya sistemik antifungaller; ortam temizli\u011fi ve zoonoz \u00f6nlemleri. - Paraziter enfeksiyon: uygun antiparaziter ila\u00e7lar (hem hayvana hem \u00e7evreye y\u00f6nelik kontrol). - Bakteriyel enfeksiyon: uygun antibiyotik ve lokal bak\u0131m. - Alerji\/imm\u00fcnolojik nedenler: sebebe y\u00f6nelik tedavi; anti-inflamatuar, imm\u00fcns\u00fcpresif veya uzun d\u00f6nem y\u00f6netim plan\u0131. - N\u00f6rolojik\/A\u011fr\u0131 kaynakl\u0131 t\u0131mar: a\u011fr\u0131 kontrol\u00fc, n\u00f6rolojik de\u011ferlendirme, davran\u0131\u015fsal\/\u00e7evresel de\u011fi\u015fiklikler. Ne zaman \u201cacil\u201d kabul edilir \u2014 hemen veteriner\/AC\u0130L servise gitmeniz gereken durumlar - Hayvan n\u00f6bet ge\u00e7iriyorsa veya tekrarlayan n\u00f6betler varsa. - H\u0131zl\u0131 yay\u0131lan lezyonlar, yo\u011fun kanama, doku kayb\u0131 veya iltihapl\u0131, k\u00f6t\u00fc kokulu ak\u0131nt\u0131 varsa. - Ate\u015f, i\u015ftah kesilmesi, halsizlik, kusma, nefes darl\u0131\u011f\u0131 veya bay\u0131lma gibi sistemik belirtiler e\u015flik ediyorsa. - Hayvan \u015fiddetli a\u011fr\u0131 i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, y\u00fcr\u00fcyemiyor ya da davran\u0131\u015f\u0131nda ani bozulma varsa. - \u0130nsanlarda da cilt lezyonlar\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131ysa (\u00f6zellikle bebek\/ya\u015fl\u0131\/ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f ki\u015filerde), \u00f6nlem ve tan\u0131 i\u00e7in acilen veterinere ve\/veya hekime ba\u015fvurun. - Birden fazla hayvan ayn\u0131 lezyonlar\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131ysa. \u00d6nleme ve g\u00fcnl\u00fck bak\u0131m \u00f6nerileri - D\u00fczenli parazit kontrol\u00fc (flea\/tick programlar\u0131). - Temizlik ve hijyen; \u00e7ama\u015f\u0131r, yataklar\u0131n d\u00fczenli y\u0131kanmas\u0131. - Dengeli beslenme, d\u00fczenli veteriner kontrolleri. - Yeni hayvan getirirken karantina ve veteriner kontrol\u00fc. - Sahiplenme\/\u00e7ocuklarla fiziksel temas sonras\u0131 el y\u0131kama. Son not \/ uyar\u0131 B\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesinin tek bir nedeni yoktur; \u00e7oklu tan\u0131 se\u00e7enekleri vard\u0131r ve do\u011fru tedavi sebebe g\u00f6re verilmelidir. Evde yap\u0131lacak ilk yard\u0131m ve g\u00f6zlemler \u00f6nemlidir ancak kesin te\u015fhis ve uygun tedavi i\u00e7in veteriner muayenesi gereklidir. Ayr\u0131ca mantar (ringworm) \u015f\u00fcphesinde zoonotik risk oldu\u011fu i\u00e7in hijyene dikkat edin ve m\u00fcmk\u00fcnse profesyonel y\u00f6nlendirme al\u0131n. \u0130sterseniz hayvan\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcr\u00fcn\u00fc, ya\u015f\u0131n\u0131, lezyonlar\u0131n \u00f6zelliklerini (foto\u011fraf varsa), ka\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr oldu\u011fu ve e\u015flik eden di\u011fer belirtileri yaz\u0131n; buna g\u00f6re daha spesifik y\u00f6nlendirme ve hangi bilgileri veterinere g\u00f6t\u00fcrmeniz gerekti\u011fini s\u00f6yleyeyim.","robots":{"index":"noindex","follow":"follow"},"og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale","og_description":"%","og_url":"https:\/\/beyisa.com\/en\/blog\/noroloji-29\/","og_site_name":"Beyisa","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/beytisa","article_published_time":"2026-02-17T10:10:00+00:00","og_image":[{"width":512,"height":512,"url":"https:\/\/beyisa.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/cropped-beyisa-logo-512-512-png.png","type":"image\/png"}],"author":"beyisa","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"beyisa","Estimated reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/"},"author":{"name":"beyisa","@id":"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/person\/46fd0d95aa024871042dfa69e2fc5e27"},"headline":"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale","datePublished":"2026-02-17T10:10:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/"},"wordCount":2189,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/beyisa.com\/#organization"},"keywords":["acil belirtiler","a\u011fr\u0131","alerji","b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi","deri enfeksiyonu","deri mantar\u0131","epilepsi","evcil hayvan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131","evde ilk m\u00fcdahale","hormonal nedenler","kalsiyum eksikli\u011fi","ka\u015f\u0131nt\u0131","kedi k\u00f6pek hastal\u0131klar\u0131","kedi t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi","k\u00f6pek t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi","mantar enfeksiyonu","n\u00f6roloji","parazitler","t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi","t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi nedenleri","veteriner tavsiyesi"],"articleSection":["Bilgi","Blog","Sa\u011fl\u0131k","Soru Cevap"],"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/#respond"]}],"copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/beyisa.com\/en\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/","url":"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/","name":"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale - Beyisa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/beyisa.com\/#website"},"datePublished":"2026-02-17T10:10:00+00:00","description":"Ba\u015fl\u0131k: \u201cBizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var \u2014 mantar m\u0131?\u201d Veteriner hekim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla nedenler, belirtiler, evde ilk m\u00fcdahale ve acil durum uyar\u0131lar\u0131 Giri\u015f B\u00f6lgesel (y\u00fczeyel, s\u0131n\u0131rl\u0131) t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesi\u2014yuvarlak veya d\u00fczensiz alanlarda sa\u00e7\/t\u00fcy kayb\u0131\u2014evcil hayvanlarda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir bulgudur. Nedeni fungal (dermatofitoz = ringworm) olabilir ama daha bir\u00e7ok olas\u0131l\u0131k vard\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da belirtiler, muhtemel nedenler, evde yap\u0131labilecek ilk m\u00fcdahale ve \u201cacil\u201d kabul edilmesi gereken durumlar veteriner hekim perspektifiyle \u00f6zetlenmi\u015ftir. Nas\u0131l ay\u0131rt edersiniz? Mantar\u0131 (dermatofitoz) d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren bulgular - Dairesel, iyi s\u0131n\u0131rl\u0131, ortas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve etraf\u0131 k\u0131r\u0131lgan\/k\u0131r\u0131k t\u00fcylerle \u00e7evrili alanlar. - K\u0131zar\u0131kl\u0131k, kabuklanma veya kepeklenme ile birlikte olabilir. - Genellikle ka\u015f\u0131nt\u0131 de\u011fi\u015fken; kimi hayvanda hafif ka\u015f\u0131nt\u0131, baz\u0131s\u0131nda belirgin olabilir. - Kedi ve k\u00f6pekten insana ge\u00e7ebilece\u011fi (zoonoz) unutulmamal\u0131d\u0131r; bebek\/ya\u015fl\u0131\/ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f ki\u015filerde lezyonlar daha \u00f6nemli. Olas\u0131 nedenler (differansiyel tan\u0131lar) - Dermatofitoz (ringworm): tipik dairesel lezyonlar, zoonotik. - Parazitler: pire, uyuz (sarcoptic mange), ka\u015f\u0131nan akar ve keneler; \u015fiddetli ka\u015f\u0131nt\u0131 ve \u0131s\u0131rma\/kemirme sonucu yerel d\u00f6k\u00fclme. - Bakteriyel enfeksiyonlar (pyoderma): yerel iltihap, kabuklanma, ak\u0131nt\u0131. - Alerjik reaksiyonlar: lokal kontakt dermatit veya \u00e7evresel g\u0131da alerjileri; bazen tek alan\u0131 etkileyebilir. - Travma \/ Davran\u0131\u015fsal t\u0131mar: stres, anksiyete veya bir a\u011fr\u0131 oda\u011f\u0131 nedeniyle a\u015f\u0131r\u0131 yalama\/\u0131s\u0131rma. - N\u00f6rolojik nedenler: sinir hasar\u0131 veya n\u00f6ropati sonucu denervasyonel (sinir k\u00f6kenli) sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi, focal hareket bozukluklar\u0131 nedeniyle tekrarlayan travma. - Endokrin\/metabolik hastal\u0131klar: genellikle yayg\u0131n d\u00f6k\u00fclme yaparlar ama bazen lokalize alanlar g\u00f6r\u00fclebilir (\u00f6r. baz\u0131 tiroid\/adrenal hastal\u0131klar). - Neoplazi, imm\u00fcn kaynakl\u0131 deri hastal\u0131klar\u0131, sekonder olarak t\u00fcy kayb\u0131na neden olabilir. N\u00f6roloji, kalsiyum, a\u011fr\u0131 ve epilepsi ile ili\u015fkisi - N\u00f6rolojik sorunlar (periferik sinir hasar\u0131, mononeuropati veya spinal k\u00f6k problemleri) deri duyusunu veya kas kontrol\u00fcn\u00fc etkileyerek o b\u00f6lgede t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesine yol a\u00e7abilir. Ayr\u0131ca, parezi\/uygunsuz kas aktivitesi nedeniyle lokal travma geli\u015febilir. - Kalsiyum dengesizlikleri (hipokalsemi\/hiperkalsemi) do\u011frudan t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesine sebep olmak yerine n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler belirtilere (titreme, kas se\u011firmesi, zay\u0131fl\u0131k, n\u00f6bet) yol a\u00e7ar; bu semptomlar hayvan\u0131n kendini yaralamas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla lokal t\u00fcy kayb\u0131na neden olabilir. Bu y\u00fczden kan kalsiyum d\u00fczeyleri \u00f6zellikle n\u00f6rolojik bulgu varsa \u00f6nemlidir. - Epilepsi\/seiz\u00fcr: Genelize n\u00f6betler tipik olarak do\u011frudan lokal alopeyi (sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesini) olu\u015fturmaz, ancak tekrarlayan fokal motor n\u00f6betler veya postiktal davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fiklikleri b\u00f6lgesel travmaya neden olabilir. Kontrols\u00fcz n\u00f6bet durumlar\u0131 acildir. Evde ilk m\u00fcdahale \u2014 hemen yapabilecekleriniz (veteriner muayenesi planlanana kadar) 1. G\u00fcvenlik ve izolasyon: E\u011fer ringworm \u015f\u00fcphesi varsa\/lezyonlar insanlara ge\u00e7tiyse hayvan\u0131 di\u011fer ev hayvanlar\u0131ndan ve insanlardan ay\u0131r\u0131n. Eldiven kullan\u0131n. 2. G\u00f6zlem ve foto\u011fraf: Lezyonlar\u0131n yak\u0131n \u00e7ekim foto\u011fraflar\u0131n\u0131, say\u0131s\u0131n\u0131, yay\u0131lma h\u0131z\u0131n\u0131 ve ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihini not edin. Di\u011fer belirtileri (ka\u015f\u0131nt\u0131, i\u015ftah, enerji, ate\u015f, n\u00f6bet) kaydedin. Bu bilgiler veterinere yard\u0131mc\u0131 olur. 3. Temizleme: Gerekirse lezyonu nazik\u00e7e temizleyin (\u0131l\u0131k su ile) ve kurulay\u0131n. Yumu\u015fak, antibakteriyel ama\u00e7l\u0131 konsantre olmayan klorheksidin \u00e7\u00f6zeltileri (veteriner \u00f6nerisiyle) hafif\u00e7e kullan\u0131labilir. Kesinlikle insan kortizonlu kremler veya antibiyotik merhemlerini veteriner onay\u0131 olmadan uygulamay\u0131n. 4. Ka\u015f\u0131may\u0131\/yalamay\u0131 azaltma: A\u015f\u0131r\u0131 yalama\/ka\u015f\u0131ma varsa elizabet halkas\u0131 (Elizabethan collar) tak\u0131lmas\u0131 yararl\u0131 olabilir (veterinerden uygun boyu al\u0131n). 5. \u00c7evresel temizlik: Yatak, oyuncak, tarak gibi e\u015fyalar\u0131 y\u0131kay\u0131n; s\u00fcp\u00fcrgeyle ortam\u0131 temizleyin. Mantar \u015f\u00fcphesinde dezenfeksiyon ve s\u00fcreklilik \u00f6nemlidir. 6. \u0130la\u00e7 verme: Veteriner re\u00e7etesi olmadan insanlara y\u00f6nelik antifungal\/antibiyotik\/analjezik\/verilen n\u00f6bet ila\u00e7lar\u0131n\u0131 vermeyin. Bu ciddi zarar verebilir. 7. A\u011fr\u0131 veya n\u00f6bet: Hayvan a\u011fr\u0131l\u0131, n\u00f6bet ge\u00e7iriyor veya bilin\u00e7 kayb\u0131 varsa derhal acil veterinere g\u00f6t\u00fcr\u00fcn. Evde a\u011fr\u0131 kesici vermeyin. Veterinerde beklenecek tan\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 - Klinik muayene: sistemik durum, lenf d\u00fc\u011f\u00fcmleri, t\u0131rnak, kulak ve di\u011fer deri b\u00f6lgelerinin incelenmesi. - Wood lambas\u0131 incelemesi (baz\u0131 dermatofit t\u00fcrleri floresan verir; negatif olmas\u0131 mantar yok demek de\u011fildir). - T\u00fcy\/deri \u00f6rnekleri: trichogram, direkt mikroskopi, mantar k\u00fclt\u00fcr\u00fc (kesin tan\u0131 i\u00e7in en g\u00fcvenilir), cilt kaz\u0131nt\u0131s\u0131, sitoloji. - Kan testleri: CBC, biyokimya (kalsiyum dahil), tiroid, vb. \u00f6zellikle sistemik semptom varsa. - Gerekirse deri biyopsisi, alerji testi veya n\u00f6rolojik de\u011ferlendirme (gerekirse g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: r\u00f6ntgen, MR) yap\u0131labilir. Tedavi \u00f6zetleri (veteriner re\u00e7etesine ba\u011fl\u0131) - Dermatofitoz: lokal\/topikal antifungal sol\u00fcsyonlar ve\/veya sistemik antifungaller; ortam temizli\u011fi ve zoonoz \u00f6nlemleri. - Paraziter enfeksiyon: uygun antiparaziter ila\u00e7lar (hem hayvana hem \u00e7evreye y\u00f6nelik kontrol). - Bakteriyel enfeksiyon: uygun antibiyotik ve lokal bak\u0131m. - Alerji\/imm\u00fcnolojik nedenler: sebebe y\u00f6nelik tedavi; anti-inflamatuar, imm\u00fcns\u00fcpresif veya uzun d\u00f6nem y\u00f6netim plan\u0131. - N\u00f6rolojik\/A\u011fr\u0131 kaynakl\u0131 t\u0131mar: a\u011fr\u0131 kontrol\u00fc, n\u00f6rolojik de\u011ferlendirme, davran\u0131\u015fsal\/\u00e7evresel de\u011fi\u015fiklikler. Ne zaman \u201cacil\u201d kabul edilir \u2014 hemen veteriner\/AC\u0130L servise gitmeniz gereken durumlar - Hayvan n\u00f6bet ge\u00e7iriyorsa veya tekrarlayan n\u00f6betler varsa. - H\u0131zl\u0131 yay\u0131lan lezyonlar, yo\u011fun kanama, doku kayb\u0131 veya iltihapl\u0131, k\u00f6t\u00fc kokulu ak\u0131nt\u0131 varsa. - Ate\u015f, i\u015ftah kesilmesi, halsizlik, kusma, nefes darl\u0131\u011f\u0131 veya bay\u0131lma gibi sistemik belirtiler e\u015flik ediyorsa. - Hayvan \u015fiddetli a\u011fr\u0131 i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, y\u00fcr\u00fcyemiyor ya da davran\u0131\u015f\u0131nda ani bozulma varsa. - \u0130nsanlarda da cilt lezyonlar\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131ysa (\u00f6zellikle bebek\/ya\u015fl\u0131\/ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f ki\u015filerde), \u00f6nlem ve tan\u0131 i\u00e7in acilen veterinere ve\/veya hekime ba\u015fvurun. - Birden fazla hayvan ayn\u0131 lezyonlar\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131ysa. \u00d6nleme ve g\u00fcnl\u00fck bak\u0131m \u00f6nerileri - D\u00fczenli parazit kontrol\u00fc (flea\/tick programlar\u0131). - Temizlik ve hijyen; \u00e7ama\u015f\u0131r, yataklar\u0131n d\u00fczenli y\u0131kanmas\u0131. - Dengeli beslenme, d\u00fczenli veteriner kontrolleri. - Yeni hayvan getirirken karantina ve veteriner kontrol\u00fc. - Sahiplenme\/\u00e7ocuklarla fiziksel temas sonras\u0131 el y\u0131kama. Son not \/ uyar\u0131 B\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmesinin tek bir nedeni yoktur; \u00e7oklu tan\u0131 se\u00e7enekleri vard\u0131r ve do\u011fru tedavi sebebe g\u00f6re verilmelidir. Evde yap\u0131lacak ilk yard\u0131m ve g\u00f6zlemler \u00f6nemlidir ancak kesin te\u015fhis ve uygun tedavi i\u00e7in veteriner muayenesi gereklidir. Ayr\u0131ca mantar (ringworm) \u015f\u00fcphesinde zoonotik risk oldu\u011fu i\u00e7in hijyene dikkat edin ve m\u00fcmk\u00fcnse profesyonel y\u00f6nlendirme al\u0131n. \u0130sterseniz hayvan\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcr\u00fcn\u00fc, ya\u015f\u0131n\u0131, lezyonlar\u0131n \u00f6zelliklerini (foto\u011fraf varsa), ka\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr oldu\u011fu ve e\u015flik eden di\u011fer belirtileri yaz\u0131n; buna g\u00f6re daha spesifik y\u00f6nlendirme ve hangi bilgileri veterinere g\u00f6t\u00fcrmeniz gerekti\u011fini s\u00f6yleyeyim.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/beyisa.com\/blog\/noroloji-29\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/beyisa.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bizim can\u0131m\u0131zda b\u00f6lgesel t\u00fcy d\u00f6k\u00fclmeleri var, mantar m\u0131? \u2013 Nedenleri, Belirtileri ve Evde \u0130lk M\u00fcdahale"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/beyisa.com\/#website","url":"https:\/\/beyisa.com\/","name":"Beyisa","description":"D\u00fcnyan\u0131z\u0131 G\u00fczelle\u015ftirir","publisher":{"@id":"https:\/\/beyisa.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/beyisa.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/beyisa.com\/#organization","name":"Beyisa","url":"https:\/\/beyisa.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/beyisa.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/beyisa-logo-500-256-1.png","contentUrl":"https:\/\/beyisa.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/beyisa-logo-500-256-1.png","width":500,"height":256,"caption":"Beyisa"},"image":{"@id":"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/beytisa","https:\/\/www.instagram.com\/beyisa.co"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/person\/46fd0d95aa024871042dfa69e2fc5e27","name":"beyisa","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/beyisa.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4ac87ba785991e2306e741271074f21803ef03e2123c0e8422d4cf7dbedd4c00?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4ac87ba785991e2306e741271074f21803ef03e2123c0e8422d4cf7dbedd4c00?s=96&d=mm&r=g","caption":"beyisa"},"url":"https:\/\/beyisa.com\/en\/author\/beyisa\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74496","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74496"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74497,"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74496\/revisions\/74497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beyisa.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}